İslam da İnsan Hakları ..

10-27-2009, 11:36 AM

Resulullah (s.a.s.)’ın insanın dokunulmazlığını evrenselleştirmesi
İslâm’dan önceki döneme Cahiliyye dönemi denilir. Bu isimlendirmenin te-melinde, o dönemde in-sanların Allah’ı hakkıyla tanımamaları yatar. Cahiliyye döneminde Araplar arasındaki ilişkiler, örf ve âdetler tarafından düzenlenmekteydi. Kabile hukukuna göre, suçun şahsiliği yoktu. Bir kişi suç işlerse, onun kabilesi fertler arasında ayrım yapmaksızın intikama konu olurdu. Böyle bir anlayışın hakim olduğu bir toplumda insanların yaşa-yabilmek için mutlaka bir kabileye mensup olmaları ve onun koruması (emân) altında olmaları gerekirdi.
Ancak emniyetin olmadığı bir ortamda ticaret yapılması ve hac ibadetinin ifa edilmesi imkânsızdı. Bu nedenle haram aylar denilen dört ayda (Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep) dokunulmazlık ilkesi uygulanırdı. Fakat güçlü bir kabile başka bir kabileye saldırmak istediğinde veya başlattığı bir savaşı yarıda kesmek istemediğinde ayların yerlerini değiştirme gibi bir yola başvurur, haram olan ayı başka bir tarihe kaydırırdı. Böylece ayların yerlerini değiştirerek yaptıkları savaşları meşrulaştırırlardı.
Ayrıca Kâbe, Harem yani dokunul-maz kabul edilir, oraya sığınanlara dokunulmazdı. Yabancılar ve suçlular Kâbe’ye sığınarak kendilerini koru-ma altına alırlardı. Harem’deki güvenlik garantisi, Mekke’nin önemli bir ibadet merkezi olmasının yanında bir ticaret merkezi olması-nın da önemli bir etkenidir. Mekke-liler böyle bir güvenlik garantisi sağlamasalar, Mekke ne hacıları ne de panayırlara gelen tüccarı celp edebilirdi. Mekke gibi başka hiçbir gelir kaynağı olmayan bir şehirde hac ve panayırlar hayat damarıydı. Hac ve ticaretin krize girmesi, oradaki insanların açlık tehlikesi ile karşı karşıya gelmelerine yol açabilirdi.
Buradan hareketle, Cahiliyye dönemi Araplarının insanın dokunulmazlığı olmadan ticari ve dini hayatın imkânsız olacağını uzun tecrübeler yoluyla öğrendikleri ve kendilerine göre sınırlı bir çözüm bulduklarını söyleyebiliriz. Bu çözüm, bir yandan onların düşmanlıklarını sürdürmelerine diğer yandan da ekonomik çıkarlarını korumalarına imkân sağla-maktaydı. Ancak İslâm bu durumu değiştirmiştir.
Buhari, İbn Abbas’tan şöyle bir hadis rivayet etmektedir:
Rasulullah (s.a.s.) Kurban Bayramı günü insanlara hitap etti ve şöyle buyurdu: ‘Ey insanlar! Bugün hangi gündür?’ Dediler ki ‘Haram bir gündür.’ Rasulullah buyurdu: ‘Bu belde hangi beldedir?’ Dediler ki: ‘Haram bir beldedir.’ Rasulullah buyurdu: Bu ay hangi aydır?’ Dediler ki: ‘Haram bir aydır.’ Rasulullah buyurdu: ‘Bundan böyle, kanlarınız, mallarınız ve ırzlarınız birbirinize, bu ayınızda, bu beldenizde ve bu gününüzde nasıl haramsa, öyle haramdır.’ Bunu defalarca tekrarlardı ve sonra başını kaldırdı ve şöyle buyurdu: ‘Ey Allahım! Tebliğ ettim mi? Ey Allahım! Tebliğ ettim mi?’ İbn Abbas (r.a.) dedi ki: ‘Allah’a yemin olsun şüphesiz bu ümmetine bir vasiyettir’: ‘Burada bulunanlar bulunmayanlara tebliğ etsinler. Benden sonra, birbirinin boynunu vuran kâfirlere dönüşmeyin!’ (Buhari, Sahihu’l-Buhari, Kitâbü’l-Hac, Bab:132; Bab: el-Hutbetü’l-Eyyame Minâ. Hadisin Buharide ve diğer kaynaklarda başka rivayetleri de vardır.)
Bu hadis, Hz. Peygamber (s.a.s.)’in muhatabı olan ilk Müslüman Arapların dokunulmazlık kavramını bildiklerini ancak onu hac zamanı ve harem bölgesiyle sınırladıklarını göstermektedir. Hadis-i Şerif bize Hz. Peygamber (s.a.s.)’in bu sınırlı anlayışı evrenselleştirdiğini göstermektedir.
Yukarıdaki hadis incelendiğinde, Veda Hutbesi’nin bütün insanlara evrensel olarak üç dokunulmazlık hakkı tanıdığı anlaşılmaktadır: Hayatın doku-nulmazlığı, malın dokunulmazlığı ve ırzın (onur ve kişilik haklarının) dokunulmazlığı.
Rivayetler Hz. Peygamber (s.a.s.)’in bu ifadeleri birçok defa ve birçok ortamda tekrarladığını göstermektedir. Bu şekilde hareket ederek, Hz. Peygamber (s.a.s.) ashabına konunun önemini gös-termek istemiştir.
Diğer taraftan dokunul-mazlığın çiğnenmesinin kâfirlere ait bir özellik olarak tanımlanması ve Müslümanların onlara benzemesinin yasaklan-ması da vurguyu artırmaya yönelik dikkat çeken bir başka husustur. Hz. Peygamber’in bu yaklaşı-mına göre, kâfirlerle Müslümanları ayırt eden özellik, Müslümanların insanın dokunulmazlığına saygı göstermesidir; insanın dokunulmazlığına saygı göstermeyen Müslümanlar kâfirlere benzemiş olurlar.
Fıkıh’ta İnsan Hakları

Hz. Peygamber’in Veda Hutbesi’nde “insanlar”dan maksadının ne olduğu konusu daha sonraki nesillerden âlimler arasında önemli bir ihtilâfa sebep olmuştur.
Bir kısmı, Hz. Peygamber’in konuşmasında “insan” derken sadece Müslümanları ve zimmî olarak İslâm devletinin vatandaşı olan gayrimüslimleri kastettiğini savunurken, diğerleri istisnasız tüm insanları kastettiğini savunmuştur. Ben birinci grubu “cemaatçiler”, ikinci grubu da “evrenselciler” olarak isimlendiriyorum. Hz. Peygamber’in mesajının cemaatçi yorumu daha çok Şafii, Maliki ve Hanbeli mezhepleri tarafından benimsenirken, evrenselci yorum Hanefi mezhebinden âlimler tarafından benim senmiştir. Şia mezhebi de kendi içinde bu konuyu ikiye ayırmıştır. Fakat, Şafii, Maliki ve Hanbeli mez-heplerinden de evrenselci yaklaşımı benimseyen âlimler çıkmıştır. Evrenselci Fukaha’ya göre, insanın dokunulmazlığı evrensel bir ilkedir. İslâm devleti yönetiminde yaşayan gayrimüslim azınlıkların hakları da bu çerçevede ele alınmıştır. Aşağıda Evrenselci Fıkıh yaklaşımı iki meşhur Hanefi fakihi örneğinde ortaya konulacaktır..

10-27-2009, 11:36 AM	#1 (permalink)
MeRve- Guest Mesajlar: n/a Konuları: Cinsiyet:	İslam da İnsan Hakları .. Resulullah (s.a.s.)’ın insanın dokunulmazlığını evrenselleştirmesi İslâm’dan önceki döneme Cahiliyye dönemi denilir. Bu isimlendirmenin te-melinde, o dönemde in-sanların Allah’ı hakkıyla tanımamaları yatar. Cahiliyye döneminde Araplar arasındaki ilişkiler, örf ve âdetler tarafından düzenlenmekteydi. Kabile hukukuna göre, suçun şahsiliği yoktu. Bir kişi suç işlerse, onun kabilesi fertler arasında ayrım yapmaksızın intikama konu olurdu. Böyle bir anlayışın hakim olduğu bir toplumda insanların yaşa-yabilmek için mutlaka bir kabileye mensup olmaları ve onun koruması (emân) altında olmaları gerekirdi. Ancak emniyetin olmadığı bir ortamda ticaret yapılması ve hac ibadetinin ifa edilmesi imkânsızdı. Bu nedenle haram aylar denilen dört ayda (Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep) dokunulmazlık ilkesi uygulanırdı. Fakat güçlü bir kabile başka bir kabileye saldırmak istediğinde veya başlattığı bir savaşı yarıda kesmek istemediğinde ayların yerlerini değiştirme gibi bir yola başvurur, haram olan ayı başka bir tarihe kaydırırdı. Böylece ayların yerlerini değiştirerek yaptıkları savaşları meşrulaştırırlardı. Ayrıca Kâbe, Harem yani dokunul-maz kabul edilir, oraya sığınanlara dokunulmazdı. Yabancılar ve suçlular Kâbe’ye sığınarak kendilerini koru-ma altına alırlardı. Harem’deki güvenlik garantisi, Mekke’nin önemli bir ibadet merkezi olmasının yanında bir ticaret merkezi olması-nın da önemli bir etkenidir. Mekke-liler böyle bir güvenlik garantisi sağlamasalar, Mekke ne hacıları ne de panayırlara gelen tüccarı celp edebilirdi. Mekke gibi başka hiçbir gelir kaynağı olmayan bir şehirde hac ve panayırlar hayat damarıydı. Hac ve ticaretin krize girmesi, oradaki insanların açlık tehlikesi ile karşı karşıya gelmelerine yol açabilirdi. Buradan hareketle, Cahiliyye dönemi Araplarının insanın dokunulmazlığı olmadan ticari ve dini hayatın imkânsız olacağını uzun tecrübeler yoluyla öğrendikleri ve kendilerine göre sınırlı bir çözüm bulduklarını söyleyebiliriz. Bu çözüm, bir yandan onların düşmanlıklarını sürdürmelerine diğer yandan da ekonomik çıkarlarını korumalarına imkân sağla-maktaydı. Ancak İslâm bu durumu değiştirmiştir. Buhari, İbn Abbas’tan şöyle bir hadis rivayet etmektedir: Rasulullah (s.a.s.) Kurban Bayramı günü insanlara hitap etti ve şöyle buyurdu: ‘Ey insanlar! Bugün hangi gündür?’ Dediler ki ‘Haram bir gündür.’ Rasulullah buyurdu: ‘Bu belde hangi beldedir?’ Dediler ki: ‘Haram bir beldedir.’ Rasulullah buyurdu: Bu ay hangi aydır?’ Dediler ki: ‘Haram bir aydır.’ Rasulullah buyurdu: ‘Bundan böyle, kanlarınız, mallarınız ve ırzlarınız birbirinize, bu ayınızda, bu beldenizde ve bu gününüzde nasıl haramsa, öyle haramdır.’ Bunu defalarca tekrarlardı ve sonra başını kaldırdı ve şöyle buyurdu: ‘Ey Allahım! Tebliğ ettim mi? Ey Allahım! Tebliğ ettim mi?’ İbn Abbas (r.a.) dedi ki: ‘Allah’a yemin olsun şüphesiz bu ümmetine bir vasiyettir’: ‘Burada bulunanlar bulunmayanlara tebliğ etsinler. Benden sonra, birbirinin boynunu vuran kâfirlere dönüşmeyin!’ (Buhari, Sahihu’l-Buhari, Kitâbü’l-Hac, Bab:132; Bab: el-Hutbetü’l-Eyyame Minâ. Hadisin Buharide ve diğer kaynaklarda başka rivayetleri de vardır.) Bu hadis, Hz. Peygamber (s.a.s.)’in muhatabı olan ilk Müslüman Arapların dokunulmazlık kavramını bildiklerini ancak onu hac zamanı ve harem bölgesiyle sınırladıklarını göstermektedir. Hadis-i Şerif bize Hz. Peygamber (s.a.s.)’in bu sınırlı anlayışı evrenselleştirdiğini göstermektedir. Yukarıdaki hadis incelendiğinde, Veda Hutbesi’nin bütün insanlara evrensel olarak üç dokunulmazlık hakkı tanıdığı anlaşılmaktadır: Hayatın doku-nulmazlığı, malın dokunulmazlığı ve ırzın (onur ve kişilik haklarının) dokunulmazlığı. Rivayetler Hz. Peygamber (s.a.s.)’in bu ifadeleri birçok defa ve birçok ortamda tekrarladığını göstermektedir. Bu şekilde hareket ederek, Hz. Peygamber (s.a.s.) ashabına konunun önemini gös-termek istemiştir. Diğer taraftan dokunul-mazlığın çiğnenmesinin kâfirlere ait bir özellik olarak tanımlanması ve Müslümanların onlara benzemesinin yasaklan-ması da vurguyu artırmaya yönelik dikkat çeken bir başka husustur. Hz. Peygamber’in bu yaklaşı-mına göre, kâfirlerle Müslümanları ayırt eden özellik, Müslümanların insanın dokunulmazlığına saygı göstermesidir; insanın dokunulmazlığına saygı göstermeyen Müslümanlar kâfirlere benzemiş olurlar. Fıkıh’ta İnsan Hakları Hz. Peygamber’in Veda Hutbesi’nde “insanlar”dan maksadının ne olduğu konusu daha sonraki nesillerden âlimler arasında önemli bir ihtilâfa sebep olmuştur. Bir kısmı, Hz. Peygamber’in konuşmasında “insan” derken sadece Müslümanları ve zimmî olarak İslâm devletinin vatandaşı olan gayrimüslimleri kastettiğini savunurken, diğerleri istisnasız tüm insanları kastettiğini savunmuştur. Ben birinci grubu “cemaatçiler”, ikinci grubu da “evrenselciler” olarak isimlendiriyorum. Hz. Peygamber’in mesajının cemaatçi yorumu daha çok Şafii, Maliki ve Hanbeli mezhepleri tarafından benimsenirken, evrenselci yorum Hanefi mezhebinden âlimler tarafından benim senmiştir. Şia mezhebi de kendi içinde bu konuyu ikiye ayırmıştır. Fakat, Şafii, Maliki ve Hanbeli mez-heplerinden de evrenselci yaklaşımı benimseyen âlimler çıkmıştır. Evrenselci Fukaha’ya göre, insanın dokunulmazlığı evrensel bir ilkedir. İslâm devleti yönetiminde yaşayan gayrimüslim azınlıkların hakları da bu çerçevede ele alınmıştır. Aşağıda Evrenselci Fıkıh yaklaşımı iki meşhur Hanefi fakihi örneğinde ortaya konulacaktır..

Konu Araçları
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Sistem Bilgisi ve Linkler	Site Durumu
Powered by vBulletin® Version 3.8.4 Copyright ©2000 - 2012, System-OFF isLamForumLari.COM Hakları Tamamen Saklıdır. Hasan Hüseyin Sohbet - Sohbet Odaları - Chat